Poniższy tekst to ciąg dalszy po wpisie Agnieszki Chmiel dotyczącym bagatelizowania ADHD i autyzmu przez osoby publiczne.

Od lat prowadzi się badania naukowe nad związkiem czynników genetycznych i środowiskowych w powstawaniu zaburzeń ze spektrum autyzmu. Wpływają one na newralgiczne momenty we wczesnym rozwoju mózgu. Genetyka i czynniki środowiskowe (inne niż genetyczne) wyraźnie oddziałują na siebie w kontekście przyczyn autyzmu, co od lat potwierdza wiele badań naukowych. Najczęściej pojawiają się doniesienia o wpływie narażenia w okresie prenatalnym na metale ciężkie, pestycydy oraz różnego rodzaju substancje chemiczne. Poza tym wyróżnia się np. takie czynniki jak wiek rodziców, stan zdrowia matki i stosowane przez nią leki, infekcje, czy silny stres w czasie ciąży.

Do tej pory wyodrębniono wiele genów, które są mocno powiązane ze zwiększonym ryzykiem autyzmu. Część z nich właściwie wyłącznie z autyzmem, a nie z innymi zaburzeniami rozwoju. To są specyficzne warianty genów (dawniej zwane mutacjami), czyli trwałe zmiany w sekwencji DNA, która tworzy gen. Wpływają one na ekspresję genów, czyli proces odczytywania i „używania” informacji w nich zawartych. Mają również wpływ na na sposób, w jaki komórki nerwowe, a także całe obszary mózgu komunikują się ze sobą. Badania pokazują też zmienność genetyczną wspólną dla autyzmu i innych zaburzeń neuropsychiatrycznych, jak również powiązania między padaczką, spektrum autyzmu i ADHD.

Według American Medical Association ADHD jest jednym z najlepiej zbadanych zaburzeń w medycynie, a ogólne dane dotyczące go są o wiele bardziej przekonujące, niż w przypadku większości zaburzeń psychicznych, a nawet wielu chorób somatycznych. I tu podobnie wykazano bardzo silny czynnik genetyczny oraz wysoki wskaźnik dziedziczności. To np. geny układu dopaminergicznego i serotoninergicznego, czyli m. in. systemu neuroprzekaźnictwa (sposobu przekazywania informacji między neuronami). W opisywaniu przyczyn powstawania ADHD również pojawia się szereg czynników środowiskowych i narażenie na nie w okresie ciąży. I znowu są to np.: niska masa urodzeniowa, wcześniactwo, narażenie na toksyny, czy ekstremalny stres w czasie ciąży. Badania neuroobrazowe pokazują wyraźne podłoże biologiczne związane z obszarami mózgu zaangażowanymi w procesy uwagi, funkcje wykonawcze i hamowanie impulsów. Istnieją dowody na anatomiczne różnice w mózgach dzieci z ADHD w porównaniu z innymi dziećmi bez tego zaburzenia. Opisano m. in. opóźnione dojrzewanie kory mózgowej u dzieci z ADHD, które było najbardziej widoczne w regionach przedczołowych powiązanych z mechanizmami kontroli uwagi i funkcjami wykonawczymi.

Każdy może mieć własne opinie dotyczące różnych spraw, ale nie można przy ich wyrażaniu unikać poszukiwania wiedzy i lekceważyć faktów. Jako podsumowanie przytoczę słynne słowa niemieckiego matematyka Davida Hilberta: „Każdy człowiek ma pewien określony horyzont myślowy. Kiedy ten się zwęża i staje się nieskończenie mały, zamienia się w punkt. Wtedy człowiek mówi: To jest mój punkt widzenia”.

Zrozumienie naukowych podstaw autyzmu i ADHD

Przyczyny autyzmu – czynniki genetyczne i środowiskowe

Autyzm a ADHD – czy te dwa zaburzenia mogą występować razem?

Gdy osoby publiczne negują ADHD i autyzm – jak szkodliwe są takie wypowiedzi?

Wpływ kwasów omega-3 na zdrowie osób neuroatypowych

A Ty? Jakie masz doświadczenia z reakcjami otoczenia na ADHD i autyzm?

Czy spotkałeś/aś się z bagatelizowaniem tych zaburzeń lub mitami na ich temat? A może znasz osoby, które wciąż uważają je za „modę” lub „wymysł”? Podziel się swoimi przemyśleniami w komentarzach!

Czy kiedykolwiek zastanawiałeś/aś się, czy naprawdę czujesz się zrozumiany/a przez innych?

W jutrzejszym wpisie dzielę się moimi doświadczeniami związanymi z byciem wysłuchaną i akceptowaną. Opowiadam o tym, co dla mnie oznacza bycie zrozumianą, czy łatwo mi się otwierać przed innymi oraz czy spotkałam osoby, które naprawdę mnie rozumiały. Zapraszam do lektury i refleksji nad własnymi relacjami oraz potrzebą zrozumienia.

Kontakt:

Wpisy gościnne: achmiel@aspergerkawsieci.com

Instagram: pflegel.psycholog

Dedykowana grupa na FB: Głos w Spektrum