Gdy pamięć znika, bo tak jest bezpieczniej
Poniższy wpis jest kontynuacją niedawnego tekstu Agnieszki „Dlaczego nie pamiętam wielu momentów z przeszłości. O lukach w pamięci i emocjonalnym zamrożeniu”.
Gdy świat traci ostrość – objawy dysocjacji
Występowanie u osób z autyzmem problemów o charakterze traumy (PTSD) jest częstsze, niż w populacji ogólnej. Szczególnie dotyczy to traumy złożonej (cPTSD), czyli rozwijającej się w efekcie powtarzającego się, długotrwałego i drastycznie nasilonego stresu. Amnezja dysocjacyjna to niezdolność do przypomnienia sobie ważnych informacji i wydarzeń osobistych bieżących oraz tych z przeszłości. Zazwyczaj nie zostałyby one utracone. Dzieje się tak jednak z powodu traumy. Zapomniane informacje mogą być niedostępne dla świadomości, ale często i tak wpływają na zachowanie oraz reakcje w różnych sytuacjach.
Zamrożenie – cichy mechanizm przetrwania
Osoby ze spektrum autyzmu w takich okolicznościach, w których doświadczają skrajnie silnego stresu mogą wydawać się zdezorientowane, niezdolne do skupienia na sytuacji, w której uczestniczą. Występują trudności ze zrozumieniem gdzie się znajdują i co dzieje się w otoczeniu (derealizacja). Mogą doświadczać luk w pamięci (amnezja). Pojawia się wówczas silny niepokój i frustracja. Może mieć miejsce poczucie odłączenia (depersonalizacja, czyli obserwowanie swojego życia niejako z zewnątrz swojego ciała lub oglądanie siebie jakby w filmie). Wtedy osoba może być zagubiona, miewać stany lękowe, a nawet ataki paniki. Reakcją obronną na taki stan rzeczy jest z reguły odrętwienie, słabsza ekspresja (szczególnie emocjonalna), czyli problemy z wyrażaniem swoich myśli i uczuć. To powoduje także mniejsze zaangażowanie w interakcje z innymi ludźmi, ograniczenie komunikacji, czy nawet wycofanie się z niej i izolacja społeczna. Jest to mocno stresujące dla takiego człowieka, jak i dla jego bliskich.
Dlaczego to częstsze u osób w spektrum?
Osoby z autyzmem mogą być bardziej podatne na reakcje zamrożenia o charakterze dysocjacyjnym. Wynika to między innymi z aleksytymii (trudności w rozpoznawaniu i nazywaniu emocji), słabszych kompetencji społecznych, czy też trudności sensorycznych. Wtedy pojawiają się różne bezpośrednie wyzwalacze dysocjacji. Może to być na przykład przeciążenie sensoryczne, przytłoczenie społeczne lub zmiany w otoczeniu.
Co może pomóc? Wsparcie, zrozumienie, diagnoza
Związek między spektrum autyzmu a dysocjacją jest bardzo złożony. Kompleksowa diagnoza, odpowiednie interwencje terapeutyczne i wsparcie bliskich osób są kluczowe dla skutecznego radzenia sobie z trudnościami i poprawy jakości życia.
Na koniec – pamięć wraca wtedy, gdy jesteśmy gotowi
Nie każda luka w pamięci to zapomnienie.
Czasem to akt ochrony.
Czasem to jedyny sposób, by nie zatonąć w tym, co było zbyt trudne, by to unieść.
Nie musisz pamiętać od razu. Nie musisz pamiętać wszystkiego.
Twoja pamięć nie zawodzi – ona wybiera, co da się przeżyć.
Jeśli to czytasz i czujesz się poruszony, zagubiony albo zwyczajnie zrozumiany – to znaczy, że ten tekst był potrzebny.
Że może ktoś właśnie dzięki niemu przestanie myśleć, że z nim „coś nie tak”.
Bo to nie Ty jesteś niewłaściwy.
To świat był zbyt bolesny. A Ty – po prostu przetrwałeś.
Jeśli chcesz zrozumieć więcej – warto zajrzeć tutaj:
Zaburzenia dysocjacyjne – objawy i leczenie
Zaburzenia dysocjacyjne – czym są i jak je leczyć?
Dlaczego nie potrafię działać pod presją? O paraliżu, który włącza się, gdy ktoś patrzy albo czeka
Trauma i PTSD u osób z autyzmem
A Ty? Masz w pamięci dziury, których nie umiesz wyjaśnić?
Czy zdarza Ci się nie pamiętać ważnych okresów swojego życia – jakby zostały wymazane? Czy czujesz, że to nie wybór, lecz coś, co zrobiło się samo, żeby Cię ochronić?
Jak reagujesz, gdy wracają do Ciebie fragmenty przeszłości?
Czasem diagnoza nie ratuje. Czasem zostawia Cię samą.
Córka Anny Marii rozwijała się znakomicie. Aż do momentu, w którym wszystko się urwało.
Diagnoza: autyzm wsteczny.
Bez wsparcia. Bez mapy. Bez nadziei.
Jutrzejszy tekst powstał z rozmowy. Z bólu. Z potrzeby, by ktoś inny nie musiał przechodzić przez to samo.
O pierwszym momencie po diagnozie, który decyduje o wszystkim.
Kontakt:
Redaktor Naczelny i teksty gościnne: achmiel@aspergerkawsieci.com
Zastępca Redaktora Naczelnego: ppflegel@aspergerkawsieci.com
Instagram:
Dedykowana grupa na FB: Głos w Spektrum
Zostaw odpowiedź