Dlaczego osoby autystyczne częściej stają się ofiarami manipulacji — i jak odzyskać sprawczość, granice i bezpieczeństwo w relacjach.
Mówię prawdę wprost.
Świat odpowiada półcieniem.
Łatwo mnie zranić.
Naiwność nie jest wyborem — to efekt lat maskowania i potrzeby akceptacji
Około połowa dorosłych osób z autyzmem doświadczyła jakiegoś rodzaju wykorzystania, czy przemocy ze strony kogoś, kogo uważali za człowieka przyjaznego. Od dzieciństwa, kiedy pojawia się uczucie niepasowania, świadomość bycia kimś innym, a nawet gorszym takie osoby próbują się jednak dopasować, asymilować, maskują swoje neuroatypowe cechy. W mniejszym lub większym stopniu szukają akceptacji otoczenia, chcą być tolerowane i lubiane. Z natury przejawiają dużą ufność i łatwo można tego nadużyć.
Brutalny zderzak: szczerość kontra gry społeczne
Wiele osób ze spektrum autyzmu szczerze dzieli się swoimi opiniami. Nie ma w tym ukrytych intencji, tak zwanego „filtra społecznego”. Jest to pewnego rodzaju naiwność, a jednocześnie cenny wkład dla relacji pozbawionej dwuznaczności i kłamstwa. Taka postawa spotyka się jednak z negatywnymi konsekwencjami. Szczególnie gdy bierzemy pod uwagę różnego rodzaju „gry interpersonalne”, które toczone są codziennie przez miliony ludzi. Trudno osobom z autyzmem zrozumieć manipulację, brak szczerości, czy lojalności ze strony otoczenia, a także mniej lub bardziej ukrytą agresję. Zastanawiają się: dlaczego inni mieliby mnie skrzywdzić? Jednak łatwo jest je oszukać. Doświadczanie nękania zwiększa poczucie izolacji, a także ryzyko depresji, stanów lękowych i fobii społecznej.
Aleksytymia — emocje, których trudno użyć jako kompasu
Z kolei naiwność spowodowana trudnościami w przetwarzaniu emocji związana jest z aleksytymią. Doświadcza jej wg różnych danych od 30 do 60 procent osób ze spektrum autyzmu. To trudność w rozpoznawaniu, opisywaniu i mniej lub bardziej precyzyjnym komunikowaniu własnych emocji. Odcina ona niejako osobę z tą przypadłością od własnych stanów wewnętrznych. To nie brak emocji, tylko mniejsza ich świadomość. Taka osoba staje się podatna na manipulację, bo okazuje różne uczucia nieintencjonalnie, nawet niejako nieświadomie. Odsłania się nawet o tym nie wiedząc.
Słabsza intuicja społeczna — i konsekwencja brania wszystkiego dosłownie
Słabsza intuicja, niepełne rozumienie sygnałów społecznych powoduje problemy w spontanicznym i elastycznym dopasowywaniu się do różnych, często zmieniających się okoliczności. To czynnik, który utrudnia poruszanie się w relacjach interpersonalnych. Aby łatwiej sobie z tym poradzić osoby z autyzmem polegają na ustalonych regułach zachowania się i formalnych konwencjach społecznych. A to z zewnątrz spostrzegane jest jako naiwność i nadmierna sztywność.
Jak odzyskać bezpieczeństwo? Granice, samoświadomość, asertywność
Co można robić? Nie ma niestety szybkich rozwiązań. Trzeba krok po kroku zbierać trudne doświadczenia i mozolnie wyciągać z nich wnioski. Ale warto na przykład poznawać swoją autystyczną tożsamość, poszerzać samoświadomość. Budować pozytywną samoocenę i poczucie własnej wartości, a dzięki temu większą pewność siebie – szczególnie w relacjach z innymi. Wtedy nauka asertywności zalecana w różnych sytuacjach zwykle może przychodzić łatwiej. I bardzo przydaje się w stawianiu granic, unikaniu wykorzystywania przez otoczenie. Nie trzeba robić różnych rzeczy tylko dlatego, że inni tego oczekują lub nawet każą. I co ważne: nie należy się obwiniać. Błędy i wpadki mogą się zdarzać, ale jeszcze ważniejsze jest wyciąganie z takich sytuacji wniosków i przy wsparciu zaufanych osób budowanie strategii reagowania w podobnych sytuacjach w przyszłości.
Zostaw odpowiedź