Stimowanie, znane również jako stymulacje sensoryczne, to jedno z najbardziej rozpoznawalnych zachowań u osób w spektrum autyzmu. Jest to naturalny sposób radzenia sobie z nadmiarem bodźców, regulacją emocji czy nawet wyrażaniem radości. Często bywa mylnie postrzegane jako „dziwaczne” lub „niepotrzebne” zachowanie, jednak dla osób w spektrum ma głęboko zakorzenione znaczenie.

Czym jest stimowanie?

Stimowanie to powtarzalne ruchy, dźwięki lub zachowania, które pomagają osobom w spektrum autyzmu radzić sobie z otaczającą rzeczywistością. Może przybierać różne formy:

• Ruchowe: machanie rękami, skakanie, kiwanie się, poruszanie palcami u nóg.

• Dźwiękowe: mruczenie, nucenie, klikanie językiem.

• Dotykowe: bawienie się włosami, pocieranie palców, manipulowanie zabawkami sensorycznymi, takimi jak pop it.

• Wizualne: wpatrywanie się w światła, obracanie przedmiotów, obserwowanie powtarzalnych wzorów.

Każda osoba ma swój własny „język” stimowania, który odpowiada jej potrzebom sensorycznym i emocjonalnym.

Dlaczego ludzie w spektrum autyzmu stimują?

Stimowanie pełni wiele ważnych funkcji:

1. Regulacja emocji: Pomaga uspokoić się w stresujących sytuacjach lub wyrazić ekscytację.

2. Radzenie sobie z przeciążeniem sensorycznym: W zatłoczonym, głośnym miejscu stimowanie może być sposobem na odzyskanie poczucia kontroli.

3. Autoregulacja: To sposób na odnalezienie równowagi w sytuacjach, które mogą być przytłaczające.

4. Wyrażanie siebie: Niektóre stimy są formą komunikacji, szczególnie w przypadku osób niemówiących lub tych, które mają trudności z werbalizacją swoich emocji.

Jak wygląda stimowanie w moim życiu?

Stimowanie towarzyszy mi od zawsze i jest dla mnie nieocenionym sposobem na radzenie sobie z codziennością. Oto, jak wygląda w moim przypadku:

• Kiwam się: To pomaga mi odnaleźć spokój, szczególnie w chwilach dużego napięcia.

• Poruszam palcami u stóp lub całymi nogami: To działa kojąco, zwłaszcza gdy jestem zamyślona lub zestresowana.

• Pocieram lub wyginam palce u dłoni: To jeden z moich najbardziej dyskretnych sposobów stimowania, który mogę robić niemal wszędzie.

• Bawię się włosami na czubku głowy: Ten stim daje mi poczucie komfortu, szczególnie gdy jestem sama. Wcześniej było to rozdrapywanie i pocieranie skóry w tym konkretnym miejscu.

• Uwielbiam zabawki sensoryczne, takie jak pop it: Jak tylko mam je w dłoni, nie mogę przestać ich ściskać czy naciskać. To dla mnie nie tylko rozrywka, ale sposób na regulację emocji.

• Dłonie muszą być czymś zajęte: Niestety, oznacza to również, że trudno mi zrezygnować z pewnych nawyków, takich jak palenie iqosa. Zajęte dłonie dają mi poczucie spokoju i równowagi.

• Rozmowy telefoniczne: Podczas rozmowy przez telefon muszę chodzić – przeważnie w kwadracie lub prostokącie. To pozwala mi lepiej skupić się na rozmowie.

• Rozmowy twarzą w twarz: W takich sytuacjach automatycznie uruchamia się kiwanie, a moje dłonie i nogi zaczynają się poruszać. To zachowanie pomaga mi skupić się na rozmówcy i jednocześnie przetwarzać emocje.

Dla mnie stimowanie nie jest czymś, co robię „dla zabawy” – to konieczność, dzięki której radzę sobie z otaczającą rzeczywistością. W dzieciństwie moje stimowanie było często krytykowane, co sprawiło, że zaczęłam je ukrywać. Dziś wiem, że akceptacja tego aspektu mnie samej to klucz do lepszego samopoczucia i samoakceptacji.

Czy stimowanie zawsze jest pozytywne?

Choć stimowanie jest naturalnym zachowaniem, zdarzają się sytuacje, w których może stać się niebezpieczne – np. w przypadku uderzania głową czy drapania skóry. W takich sytuacjach warto szukać bezpiecznych alternatyw, które pomogą osiągnąć podobny efekt regulacji.

Jak wspierać osoby stimujące?

Jeśli masz w swoim otoczeniu osobę, która stimuje, pamiętaj o kilku zasadach:

1. Nie oceniaj: Stimowanie to jej sposób na radzenie sobie z rzeczywistością.

2. Zapewnij przestrzeń: Jeśli osoba potrzebuje miejsca, by stimować, nie przeszkadzaj jej.

3. Zrozum znaczenie: Zamiast prosić, by „przestała,” spróbuj zrozumieć, dlaczego stimuje i jakie potrzeby za tym stoją.

4. Pomóż znaleźć alternatywy: W przypadku niebezpiecznych stimów poszukajcie wspólnie bezpiecznych zamienników, takich jak antystresowe zabawki czy piłeczki sensoryczne.

Stimowanie jako klucz do samoakceptacji

Współczesne podejście do spektrum autyzmu podkreśla, jak ważne jest akceptowanie siebie i swoich unikalnych sposobów funkcjonowania. Stimowanie, choć czasami niezrozumiane przez otoczenie, to kluczowy element życia w spektrum. Warto nauczyć się akceptować je – zarówno u siebie, jak i u innych – jako integralną część neuroatypowej rzeczywistości.

Stimowanie to istotny aspekt codzienności osób w spektrum autyzmu. Aby dowiedzieć się więcej o jego znaczeniu, funkcjach i różnorodnych formach, zapraszam do zapoznania się z wybranymi artykułami, które wyjaśniają to zjawisko w przystępny sposób.

Stimming w kontekście spektrum autyzmu i ADHD

Stimming – metoda regulacji układu nerwowego osób autystycznych

Echolalia – nieoczywisty język spektrum

Sensoryczne doświadczenia w spektrum: jak zrozumieć świat przez inne zmysły?

Pytanie do czytelników:

Czy stimowanie jest częścią Waszego życia lub życia Waszych bliskich? Jakie macie doświadczenia z tym związane? Podzielcie się swoimi historiami w komentarzach – każda opowieść jest ważna!

Jutro na blogu Głos w Spektrum:

O relaksie, mindfulness i technikach, które pomogą wyciszyć umysł i odnaleźć spokój.

Poznaj proste ćwiczenia oddechowe, wizualizacje i rytuały idealne dla osób w spektrum autyzmu.

Kontakt:

Wpisy gościnne: achmiel@aspergerkawsieci.com

Instagram: aga_aspergerka_w_sieci

Dedykowana grupa na FB: Głos w Spektrum