Niepewność, która nie mija
Dla wielu ludzi poznawanie nowych osób czy wchodzenie w nieznane sytuacje jest ekscytujące. Dla mnie to stres, napięcie i uczucie, że nie do końca wiem, co robić.
Nie chodzi o zwykłą nieśmiałość czy brak pewności siebie. To głęboki dyskomfort, który sprawia, że czuję się nie na miejscu, jakbym nie pasowała do sytuacji. Nowe otoczenie oznacza dla mnie konieczność szybkiego analizowania norm społecznych, oczekiwań i ukrytych zasad, które dla innych są intuicyjne.
Nie jest to coś, co mija po chwili – czasem nawet po kilku spotkaniach nadal nie czuję się swobodnie. Zanim oswoję się z nową osobą lub sytuacją, muszę przejść przez etap intensywnego napięcia.
Dlaczego tak się dzieje? Czy można się do tego przyzwyczaić? I jak sobie z tym radzę?
Dlaczego nowe sytuacje i nowi ludzie są dla mnie wyzwaniem?
Nowość oznacza dla mnie konieczność analizy i przewidywania, a to bywa męczące. Nie wiem, czego się spodziewać, nie znam reguł, a błędy społeczne nie zawsze są mi wybaczane.
Nieprzewidywalność sytuacji
Gdy nie znam kontekstu, trudno mi się odnaleźć. Czy mam mówić więcej, czy mniej? Czy jest jakaś ukryta dynamika w grupie, której nie dostrzegam?
Nowe miejsca i interakcje to dla mnie przeciążenie informacjami. Widzę detale, na które inni nawet nie zwracają uwagi: ton głosu rozmówcy, jego mikroekspresje, układ rąk, sposób ustawienia ciała. Próbuję na bieżąco analizować, czy jestem „właściwa” w tym kontekście, co tylko potęguje stres.
Niejasne normy społeczne
Nowe otoczenie oznacza konieczność dostosowania się do zasad, które dla innych mogą być oczywiste, ale dla mnie często nie są jasne od razu.
• Czy tutaj wypada mówić otwarcie, czy lepiej zachować dystans?
• Czy ludzie są bardziej formalni czy swobodni?
• Czy oczekuje się ode mnie aktywności w rozmowie, czy mogę być bardziej pasywna?
Te pytania automatycznie pojawiają się w mojej głowie, co sprawia, że zamiast czuć się naturalnie, muszę „dekodować” sytuację na bieżąco.
Konieczność „maskowania”
W kontaktach z nowymi osobami często czuję presję, by dostosować się do ich stylu komunikacji. Analizuję ich mimikę, ton głosu, gesty – to dodatkowy wysiłek, który mnie wyczerpuje.
Zdarza się, że wymuszam uśmiech, pilnuję postawy, próbuję „brzmieć” normalnie, nawet jeśli w środku czuję się spięta. Po pewnym czasie przebywania w nowej sytuacji czuję się totalnie zmęczona – jakby mój umysł i ciało pracowały na pełnych obrotach.
Jak wyglądają moje reakcje na nowe sytuacje?
Każda nowa sytuacja wiąże się dla mnie z zestawem powtarzających się reakcji.
Reakcje fizyczne
• Napięcie mięśni, przyspieszony oddech – moje ciało automatycznie wchodzi w tryb czujności.
• Problemy z koncentracją – staram się analizować wszystko naraz, przez co trudno mi się skupić.
• Czasem trudności z mówieniem – jeśli czuję się przeciążona, mogę zablokować się na chwilę.
Reakcje emocjonalne
• Niepokój i napięcie – czuję się jak na „testach społecznych”, które muszę zdać.
• Poczucie niepasowania – nawet jeśli wszyscy są mili, i tak mam wrażenie, że „odstaję”.
• Zmęczenie po spotkaniu – nawet jeśli było przyjemnie, to nadal był dla mnie wysiłek.
Jak radzę sobie w nowych sytuacjach?
Nie mogę całkowicie uniknąć nowych sytuacji, ale znalazłam kilka sposobów, by zmniejszyć swój dyskomfort.
Przygotowanie się wcześniej
• Jeśli wiem, że czeka mnie spotkanie, zbieram jak najwięcej informacji – gdzie, kto tam będzie, czego się spodziewać.
• Planuję schemat rozmowy – jakie pytania mogę zadać, jak odpowiedzieć na typowe pytania.
Stopniowe oswajanie się
• Jeśli mogę, najpierw obserwuję. W grupie wolę na początku słuchać, niż od razu mówić.
• Daję sobie czas. Jeśli na pierwszym spotkaniu czuję się nieswojo, przypominam sobie, że to normalne.
Tworzenie „kotwic bezpieczeństwa”
• Mam swoje „rytuały”, które pomagają mi zachować spokój, np. trzymanie kubka z kawą, zabawa pierścionkiem, notowanie na papierze.
• Znajduję punkt zaczepienia w rozmowie – coś znajomego, co mogę wykorzystać jako temat do dialogu.
Czy można całkowicie pozbyć się tego dyskomfortu?
Nie. Nowe sytuacje zawsze będą mnie kosztować więcej niż większość ludzi. Ale mogę nauczyć się nie przejmować się tym aż tak bardzo.
Akceptacja siebie
• Nie muszę od razu czuć się komfortowo – to normalne, że adaptacja zajmuje mi czas.
• Nie muszę mówić dużo – mogę być sobą i mówić tyle, ile chcę.
Zmiana nastawienia
• Nie każda nowa sytuacja musi być trudna – niektóre okazują się miłe, mimo początkowego stresu.
• Nie muszę zawsze dobrze wypaść – nie jestem na egzaminie.
Cz zawsze będę czuła się nieswojo w nowych sytuacjach?
Tak, ale nie oznacza to, że każda nowa sytuacja musi być dla mnie nieprzyjemna. Im lepiej znam siebie i swoje potrzeby, tym łatwiej mi radzić sobie w takich momentach.
Daję sobie czas, akceptuję, że mogę czuć się nieswojo i uczę się znajdować w tym wszystkim przestrzeń dla siebie.
Lęk społeczny i stres w nowych sytuacjach – jak sobie z nimi radzić?
Lęk społeczny. Jak przezwyciężyć nieśmiałość i lęk przed ludźmi?
Fobia Społeczna – Jak pokonać strach przed ludźmi?
Czy moje granice są jasne dla innych? O stawianiu granic i reakcjach otoczenia
Czy naprawdę rozumiem mowę ciała? Odczytywanie sygnałów niewerbalnych w rozmowie
A Ty? Czy w nowych sytuacjach czujesz się swobodnie, czy też potrzebujesz czasu, by się oswoić? Jak radzisz sobie z niepewnością? Podziel się swoimi doświadczeniami w komentarzach!
Czy każda osoba w spektrum autyzmu potrzebuje psychiatry?
Diagnoza autyzmu to jedno, ale co z dalszym wsparciem? Psychiatra może pomóc w radzeniu sobie z depresją, lękiem czy zaburzeniami snu – ale czy zawsze jest to konieczne? O tym w jutrzejszym tekście Pawła.
Kontakt:
Redaktor Naczelny i teksty gościnne: achmiel@aspergerkawsieci.com
Zastępca Redaktora Naczelnego: ppflegel@aspergerkawsieci.com
Instagram:
Dedykowana grupa na FB: Głos w Spektrum
Zostaw odpowiedź