Dlaczego zaburzenia snu są tak częste u osób w spektrum i co można z tym zrobić
Sen? Cóż za luksus.
Melatonina na urlopie.
Budzik znów szydzi.
Sen w spektrum: gdy noc nie przynosi odpoczynku
Wielu ludzi ma problemy ze snem, szczególnie w czasach, w których obecnie żyjemy. Jednak dla dużej części osób z autyzmem prawidłowy rytm dobowy jest czymś w rodzaju utopii. Nawet do 2/3 z nich (dzieci, młodzieży i dorosłych) ma zaburzenia snu, czyli na przykład trudności z zasypianiem, wstawaniem rano (za wcześnie lub za późno), budzeniem się w nocy, ogólnie cierpią na bezsenność. Nieprawidłowości związane z rytmem okołodobowym mają poważne konsekwencje dla funkcjonowania na co dzień.
Dlaczego sen w autyzmie jest tak trudny do utrzymania?
Osoby z autyzmem są bardziej narażone na mutacje w genach regulujących dobowe wydzielanie melatoniny, więc senność (lub jej brak) pojawia się niekoniecznie wtedy, kiedy trzeba. Mają też krótszą fazę snu REM, w stosunku do osób neurotypowych, która jest konieczna dla regeneracji mózgu, przetwarzania emocji oraz regulacji procesów poznawczych. Prawidłowy sen utrudniają również stany niepokoju, lęk, depresja, ADHD, przymusy i natręctwa (także w obszarze myśli) oraz trudności sensoryczne, które mocno wpływają na higienę snu. Nie ułatwiają tego różnego rodzaju problemy zdrowotne i nie zawsze zdrowy styl życia (dieta, ruch itp.).
Patologiczne koło bezsenności i jego skutki
Konsekwencją nieprawidłowego spania są trudności z odpowiednim wydzielaniem się podczas snu neuroprzekaźników, które mają za zadanie regulować wiele obszarów naszego funkcjonowania. W dzień z kolei wzrasta poziom kortyzolu („hormon stresu”), a taka sytuacja zaburza rytm snu i czuwania. I wówczas patologiczne koło się zamyka. Poza tym u osoby z zaburzeniami snu inna jest wrażliwość sensoryczna, nastrój, osłabione są funkcje wykonawcze (planowanie, podejmowanie decyzji, kontrola impulsów). To obszary, które sprawiają dużo problemów osobom z autyzmem w różnych sytuacjach na co dzień, a w przypadku nieprawidłowości związanych ze snem nasilają się jeszcze bardziej.
Jak wspierać zdrowy sen u osób w spektrum
Możliwe działania, które mają na celu regulację snu nie są szczególną tajemnicą, natomiast nie zawsze łatwo jest je wprowadzić w życie, szczególnie u dzieci. To na przykład ustalenie rutyny związanej z procedurą udawania się do snu. Dbałość o warunki sensoryczne wg potrzeb danej osoby, czyli na przykład odpowiednie łóżko, temperatura, oświetlenie, pościel, zestaw poduszek, kołdra (może być obciążeniowa). Pozostaje także farmakoterapia: od suplementowania melatoniny po leki związane z wyciszeniem, czy też preparaty na bezsenność. Mózg po jakimś czasie może odwdzięczyć się stabilizacją w zachowaniu pewnego rytmu funkcjonowania. Doświadczać jej można wówczas w obszarze funkcji poznawczych, motywacji, w reakcjach emocjonalnych, zachowaniach społecznych i komunikacyjnych.
Zostaw odpowiedź